Krystian Szadkowski | Globalne rankingi uniwersytetów i ich bezkrytyczni, polscy użytkownicy. Sześć głównych zagrożeń dla półperyferyjnych systemów szkolnictwa wyższego.

27 kwietnia 2016 | środa | godzina 18.00 | Ogród Zimowy | Pałac pod Globusem

Ogrodzie Zimowym kolejne spotkanie autorskie. Tym razem Krystian Szadkowski, autor książki „Uniwersytet jako dobro wspólne” wygłosi wykład pt. „Globalne rankingi uniwersytetów i ich bezkrytyczni, polscy użytkownicy. Sześć głównych zagrożeń dla półperyferyjnych systemów szkolnictwa wyższego.”

Krystian Szadkowski Globalne rankingi uniwersytetów i ich bezkrytyczni, polscy użytkownicy. Sześć głównych zagrożeń dla półperyferyjnych systemów szkolnictwa wyższego.

12 marca 2016 roku „Times Higher Education”, brytyjski dodatek poświęcony szkolnictwu wyższemu, którego wydawcy odpowiedzialni są za publikację jednego z dwóch najważniejszych globalnych rankingów uniwersytetów, wypuścił zestawienie dwustu najlepszych uniwersytetów w Europie. Nikogo pewnie nie zaskoczyła, mocna i dominująca pozycja instytucji z Wielkiej Brytanii (ponad 46 uniwersytetów spośród 200 wyselekcjonowanych). Tabelę otworzyły oczywiście uniwersytety z Oksfordu i Cambridge, wieloletni liderzy elitarnej nauki i kształcenia. Silną pozycję uzyskały, co zrozumiałe, instytucje z takich systemów jak Niemcy (36 uniwersytetów), Włochy (19), Francja (15), Holandia (13) czy Szwecja (11) – dużych i bogatych krajów Zachodniej Europy. Długotrwałe programy budowy uniwersytetów klasy światowej przyniosły też dostrzegalne przez pryzmat rankingu efekty dla rosyjskich instytucji, z których Państwowy Uniwersytet Łomonosowa w Moskwie, jeden z pięciu uwzględnionych w zestawieniu, ulokował się na silnej siedemdziesiątej dziewiątej pozycji. Zdziwienie komentatorów, zarówno tych zagranicznych, jak i przede wszystkim naszych rodzimych, wywołał całkowity brak w zestawieniu instytucji z Polski. Efekt ten pogłębia jeszcze wyraźniej fakt, o którym mówi się nieco mniej, mianowicie, że w światowej odsłonie z 2015-2016 roku mogło zabraknąć w ogóle polskich instytucji gdyby nie fakt, że zdecydowano się rozszerzyć ranking z 500 do 800 instytucji. Uniwersytet Warszawski, który jeszcze rok wcześniej cieszył się stabilną pozycją między 301 a 350 miejscem, znalazł się dwieście miejsc niżej, między 501 a 600 pozycją. Pozostałe polskie instytucje, w tym Uniwersytet Jagielloński, notowane były między 601 a 800 miejscem. Takie wyniki z pewnością mogą niektórych rozczarować.

Czy wobec tego polska nauka w przeciągu roku czasu obniżyła swoje loty tak wyraźnie? Czy mimo nieustannych wysiłków ustawodawcy na rzecz poprawiania jakości polskich placówek mamy do czynienia z przyspieszającym regresem? Czy pozostali uczestnicy wyścigu o światowy prestiż pędzą w tempie nie do nadgonienia przez polskie instytucje? A może całe przedsięwzięcie globalnych rankingów uniwersytetów to zwykła manipulacja i nie warto się w ogóle nimi przejmować? Tego rodzaju pytania przewijają się często przez publiczną debatę dotyczącą kondycji polskiej nauki. Czy jednak są w stanie powiedzieć nam coś istotnego o globalnych rankingach uniwersytetów?

W trakcie wykładu chciałbym wskazać na sześć, w moim odczuciu najistotniejszych, zagrożeń płynących z bezkrytycznego posługiwania się globalnymi rankingami uniwersytetów w dyskusjach dotyczących kształtu, kierunku zmian czy kondycji nauki i szkolnictwa wyższego w Polsce. Wskazane przeze mnie problemy nie będą stanowić oczywiście listy wyczerpującej zagadnienie. Moim celem będzie dostarczenie narzędzi, który ułatwiłyby świadome i krytyczne posługiwania się odniesieniami do wyników instytucji krajowych w globalnych rankingach przez uczestników i uczestniczki debaty publicznej. Na koniec postaram się wskazać co z tych rozważań wynika dla uczelni artystycznych.

Krystian Szadkowski – adiunkt w Instytucie Filozofii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, badacz w Centrum Studiów nad Polityką Publiczną oraz sekretarz Katedry UNESCO Badań Instytucjonalnych i Polityki Szkolnictwa Wyższego. Redaktor naczelny czasopisma „Praktyka Teoretyczna”, a od 2015 r., redaktor wykonawczy czasopisma „Nauka i Szkolnictwo Wyższe”. W latach 2010-2013 stypendysta Fundacji Marie Curie-Skłodowskiej, zatrudniony na stanowisku młodszego badacza w Instytucie Badawczym Education International, globalnej centrali nauczycielskich i akademickich związków zawodowych w Brukseli. Autor niedawno wydanej książki Uniwersytet jako dobro wspólne. Podstawy krytycznych badań nad szkolnictwem wyższym (2015).

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *